InspiratiereisOnderweg door West-Mongolië

Na aankomst in Ulaanbaatar rijd je langs brede Sovjetboulevards en ger-wijken richting het centrum van de stad. Tussen glazen torens verschijnen plots tempeldaken of appartementsblokken uit een ander tijdperk.

Een binnenlandse vlucht brengt je westwaarts, over eindeloze vlaktes en bergketens richting Hovd. De stad is klein, stoffig en omgeven door kale bergflanken. Op straat mengen Mongolen, Kazakken en andere bevolkingsgroepen zich moeiteloos door elkaar. Een moskee staat niet ver van een boeddhistische tempel. Na de lunch is er tijd om te wandelen, te kijken en langzaam in het ritme van West-Mongolië te komen.

De Land Cruisers worden geladen voor een lange rit zuidwaarts. Onderweg verschijnen archeologische sites tussen steen en steppe. Hertenstenen, oude megalieten met ingekerfde symbolen, staan rechtop in het landschap, al eeuwen blootgesteld aan wind en seizoenen. Er wordt gepicknickt buiten, ergens tussen canyonwanden en open vlaktes.

In Dzungarian Gobi verschijnt een gerkamp, een kamp van yurts, midden in de leegte, met de Altai in de verte nog zichtbaar onder het laatste licht. Binnen brandt de kachel al.

Vandaag trek je dieper het Great Gobi B National Park in, een immens beschermd gebied langs de Chinese grens. Het landschap oogt hard en leeg, maar behoort tot de laatste leefgebieden van enkele zeldzame diersoorten die zich hebben aangepast aan extreme afstanden, droogte en stilte.

De Takhi, het Mongoolse Przewalskipaard, leeft hier opnieuw in het wild. Hun compacte lichamen en donkere manen tekenen zich scherp af tegen het vale gras van de Gobi.

Nog voor zonsopgang wordt vetrokken richting kleine waterplaatsen tussen de heuvels. Op deze plekken verzamelen dieren zich kort voor de hitte van de dag. Met wat geluk verschijnen gazelles, vossen of wolven aan de rand van het licht. Nomaden trekken met kuddes door het droge terrein, altijd onderweg naar nieuw gras of water. Hun gastvrijheid is legendarisch, een ontmoeting met een familie is een uitwisseling van verhalen.

De route terug naar Hovd volgt een ander traject door de bergen. Onderweg verandert het landschap opnieuw van droge vlaktes naar bredere valleien en kleine nederzettingen. In Hovd zelf hangt een andere sfeer: markten, universiteitsstudenten, oude mannen die voor winkels zitten te praten.

De rit naar Ölgii volgt de voet van besneeuwde bergketens. Picknickmateriaal ligt achter in de wagen. Regelmatig wordt gestopt: voor een uitzicht, een groep ruiters, een familie die haar ger heeft opgeslagen tussen de heuvels.

De weg slingert langs de flanken van de Altai, met voortdurend zicht op toppen die zelfs in de herfst sneeuw blijven vasthouden. Tsambagarav en Tsast rijzen boven het landschap uit, beide meer dan vierduizend meter hoog.

Tegen de tijd dat je Ölgii bereikt, voelt het alsof tussen verschillende werelden hebt bewogen. Terwijl Hovd nog echt Mongools aanvoelt, vormt Ölgii het hart van de Kazachse adelaarjagerscultuur.

Paarden dampen in de koude ochtendlucht. Adelaars zitten hoog op de arm van hun jagers, kalm en zwaar onder dikke leren handschoenen. Op het festivalterrein verzamelen zich families, ruiters en toeschouwers. Een vrolijke en afwachtend spanning is merkelijk voelbaar. 

En opeens begint de competitie. Ruiters galopperen over de vlakte terwijl adelaars laag over de hellingen scheren. Verderop wordt ‘kok boru’ gespeeld: hard, snel en stoffig. Traditionele kleding beweegt fel tegen het vale landschap. Toch blijft het meest indrukwekkende vaak de stilte vlak vóór een adelaar vertrekt.

De tweede festivaldag voelt anders. Minder nieuw. Meer nabij. Je begint details te herkennen: de manier waarop jagers hun vogels dragen, hoe paarden reageren op het geroep van hun ruiters, hoe families samen rond kleine vuurpotten zitten tussen de wedstrijden door.

Stof stijgt op. Vleugels openen zich. En opnieuw wordt duidelijk dat dit geen voorstelling is, maar een traditie, een identiteit.

De route naar Delüün loopt door droge hoogvlaktes en langs meren waarin de bergen weerspiegelen. Tolbo Lake verschijnt plots tussen het steenlandschap, met besneeuwde toppen op de achtergrond. Later wordt het stiller. Minder sporen van infrastructuur. Het gerkamp voor de komende drie nachten ligt voorbij Delüün, diep in een vallei aan de rand van het Hökh Serkhiin Nuruu National Park. 

Te voet trek je de Ikh Yamaat-vallei in. Hogerop bevinden zich steile hellingen waar Siberische steenbokken zich moeiteloos op verplaatsen. Soms verschijnt plots beweging tussen de rotsen en staan tientallen dieren tegelijk zichtbaar tegen de bergwand. Hier leeft ook de sneeuwluipaard, al toont die zich zelden. 

Tijdens een rit van twee uur volg je de Buyant- en Chigertei-rivieren richting de hooglanden nabij de Chinese grens. Kazachse nomaden brengen hier hun zomerkampen onder. Kinderen rijden te paard tussen kuddes schapen en geiten. In sommige gers hangen jachtarenden rustig op houten standaarden naast familiefoto’s en tapijten. Onderweg liggen oude grafheuvels en hertenstenen verspreid in het landschap.

Het tentenkamp wordt weer opgebroken. Bedden verdwijnen, materiaal wordt geladen, sporen van verblijf lossen langzaam weer op in het landschap. De rit terug naar Hovd voelt anders nu. Minder overgang, meer terugkeer. In Hovd wacht een warme maaltijd, stromend water, een eenvoudige hotelkamer en stadslicht.

Na een de binnenlandse vlucht naar de hoofdstad voelt Ulaanbaatar bijna overweldigend. Auto’s claxonneren. Mensen bewegen snel over kruispunten. 

Vandaag is er tijd om de hoofdstad beter te leren kennen. In het Gandan-klooster draaien gebedsmolens zacht tussen monniken in bordeauxrode gewaden. In musea liggen zadels, bogen en artefacten uit vroegere stepperijken onder gedempt licht tentoongesteld. ’s Avonds klinkt keelzang en paardenkopviool tijdens een traditionele voorstelling. Buiten koelt de stad snel af.

De rit naar de luchthaven loopt opnieuw langs appartementsblokken, gerwijken en brede wegen die langzaam uit de stad verdwijnen. Daarachter begint opnieuw de open ruimte. Eindeloos. Zoals bijna alles in Mongolië.